Mexico, Belize en Guatemala

In het najaar van 1995 moet ik voor mijn werk in Guatemala zijn. De week werk wordt voorafgegaan door een rondreis van 3 weken naar Mexico (Yucatan), Belize en Guatemala. Tijdens de laatste week bezoeken 2 dagen een koffieplantage om daar te werken.

 

Dag 1: Een veel te grote hotelkamer in Madrid

 

Om 22.40 landen we in Madrid. Alles gaat heel snel: transport naar de aankomsthal, de bagage, de hotelvoucher. We kunnen onze grote rugzakken al inchecken en vervolgens gaan we met een shuttlebusje naar Hotel Alameda. Binnen 5 minuten zijn we bij het hotel, krijgen onze sleutels en gaan naar onze kamers.

 

Ik stap een halletje binnen en zie een kamer met twee zitjes, maar zonder bed. Nader onderzoek leert dat hier sprake is van een heuse suite met woonkamer, slaapkamer, w.c. en als klap op de vuurpijl een badkamer met een enorm rond, verzonken bad én een douche én twee wasbakken. Binnen één minuut heb ik R. gierend van de lach aan de telefoon: idem dito dus. R. komt nog even op bezoek, we besluiten morgen maar lekker uit te slapen en dan is het badtijd. Kwart voor 1 slapen.

 

Terug naar het begin

Dag 2: Aankomst in Cancun, Mexico

 

Hoezo, slapen? Uiteindelijk val ik tegen half 4 in slaap. Om half 9 begint de telefoon te rinkelen, terwijl ik net lekker slaap: R. Negen uur naar beneden voor een ontbijtbuffet met alles erop en eraan, dus we nemen het er flink van: cornflakes, sinaasappelsap, fruit, toast met jam, ei en R. nog een worstje met knoflook. Op zijn uitnodiging om er ook één te nemen ga ik toch maar niet in.

 

Na het ontbijt verken ik R.'s kamer met "mannelijke" gestreepte gordijnen in plaats van "vrouwelijke" gebloemde. Om 10.15 gaan we naar beneden en wachten op een shuttlebus die maar niet wil komen. Een druk walkie-talkiënde meneer weet er uiteindelijk twee te lokken en dan kunnen we met de hele kudde naar de luchthaven. Gelukkig hebben we gisteravond onze bagage al ingecheckt, want het is nu echt een gekkenhuis. Zelfs bij de douane staat een enorme rij. In de vertrekhal kopen we twee blikjes fris, anders komen die peseta's echt niet op. We ploffen neer in twee leren luie stoelen en kijken de boel vervolgens lekker aan.

 

Om 11.40 gaan we naar de gate, weer paspoortcontrole en dan met de bus naar onze Boeiing 747. Het is een gecombineerde vlucht: de 747 gaat naar Miami en van daar uit gaan er vluchten door naar Los Angeles, Cancun, Guatemala, El Salvador en Costa Rica. We vertrekken tegen enen. In Spanje is de zomer nog niet voorbij dus we vliegen over veel gele velden. Na 3 kwartier begint de oceaan en krijgen we eten en daarna een film. Helaas werken onze koptelefoons niet, dus is het verplicht slapen. Verder verbazen we ons over de gemiddelde leeftijd van de bemanning: ruim boven de 40 met een captain met borrelglas-brillenglazen. De totale vliegtijd is 8¼ uur en na 6 uur krijgen we een snack (met luchtzakken). Het is buiten slecht weer: we vliegen op 9400 m hoogte en er zijn zelfs nog wolken boven ons.

 

Over water vliegen we op Miami aan. De kust staat vol hotels met zwembaden, dan grote huizen met zwembaden, dan een lagune en dan de huizen van de minder welgestelden (geen zwembaden). Vervolgens weer water en net als je denkt "Doe mij maar een landingsbaan", is er een landingsbaan. We belanden na een kwartiertje in de transitruimte, die hier "holding room" heet. Alsof je een misdadiger bent! Ik bel met mijn zus en we horen de Andesmuziek van een Zuid-Amerikaanse band aan.

 

Om half 6 worden we in een halflege DC9 geladen. Over de Florida Keys en Cuba vliegen we naar Cancun. We landen op een vliegveld dat er nat bijligt: naast de landingsbaan staan grote stukken land onder water.

 

De aankomsthal is een gekkenhuis: honderden mensen dringen bij een stuk of tien immigratiebalies. Er is iets van rijvorming te bespeuren dus we sluiten maar aan. Het is 32°C met een hoge luchtvochtigheid, dus iedereen staat te zweten als een otter. Na bijna een uur zijn we erdoor; het is 18.30 plaatselijke tijd, maar het is 01.30 's nachts voor onze biologische klok en de vermoeidheid begint dan ook hard toe te slaan. Onze bagage is inmiddels verworden tot "left luggage". Via de bank (1 US$ = 5 N$ = slechte koers blijkt later) en de declaration control custom officer gaan we naar een kantoortje waar we voor 30 pesos per persoon een kaartje naar ons hotel in de stad kopen.

 

Met z'n tienen gaan we in een airconditioned minibus en dan rijden we via de gigantische luxehotels van Cancun eiland (Torremolinos voor Amerikanen) naar het centrum. We worden als laatste afgezet bij ons in Nederland gereserveerde Hotel Plaza Kokai midden in het centrum.

 

We droppen onze spullen in onze kamer met twee king­size bedden en gaan op pad voor water en wat te eten. Twee blokken verderop zit een supermercado waar we een fles water kopen en vervolgens gaan we naar restaurant Yucateco. Niet dat we nu direct gigantische honger hebben, maar we willen ons­zelf zo snel mogelijk in het juiste tijdframe duwen, dus het moet even. Ik neem quesadillas (tortillas met gesmolten kaas) en sinaasappelsap. De quesadillas zijn prima, maar de sinaasappelsap is ontzettend zuur. De eigenaar komt heel lief met suiker aanzetten, maar zelfs dat mag niet baten. Hij biedt iets anders aan, maar ik wil gewoon slapen dus we rekenen af (de sinaasappelsap hoeven we niet te betalen) en lopen terug naar het hotel. De airco heeft de kamer lekker koud gemaakt en na een warme douche val ik dan ook om tien uur als een blok in slaap.

 

 

Terug naar het begin

Dag 3: Naar Chichen Itza

 

Om 2 uur word ik badend in het zweet wakker. Toch maar de airco aangezet ondanks de enorme herrie die het apparaat maakt. Ik beloof R. het apparaat na een kwartiertje weer uit te zetten. Als ik om half 7 weer wakker word staat de airco nog steeds te razen. Om 7 uur opstaan, douchen en ontbijten met gebakken eieren met spek, gebakken aardappelen, toast, melk en verse jus (niet zuur). We pakken onze spullen en lopen naar het busstation.

 

We waren gisteren bang dat het vanochtend druk zou zijn, maar binnen 2 minuten heb ik 2 kaartjes à N$32 voor de eersteklas bus naar Chichen Itza, uitgegeven per computer: hoezo, ontwikkelingsland? Na 25 minuten in een airconditioned én van ventilatoren voorziene wachtruimte gaan we in de bus. De bus vertrekt 1 minuut te laat, dus alles verloopt tot nu toe akelig voorspoedig. We hobbelen (letterlijk, verkeersdrempels in overvloed) Cancun uit en rijden dan over een uitstekende tweebaans asfaltweg naar het oosten. Het landschap is groen maar vlak en saai. Al snel zitten de meeste passagiers te dommelen. Er is bijna geen verkeer op de weg, misschien omdat een deel van de weg tolweg is. Om half 11 hebben we een stop bij een serviceplaats. Het hoost inmiddels, dus we blijven in de bus. Buiten wast een meisje haar haar onder het water dat uit een afvoer stroomt.

 

Tegen elven zijn we in Chichen Itza. Samen met een Frans stel nemen we een taxi naar hotel Dolores Alba, het hotel dat in alle boeken aangeraden wordt. Om half 12 zijn we de bewoners van kamer 27 compleet met airco en ventilator voor 130 pesos per nacht. Alle prijzen zijn hier wat hoger dan in Azië, maar dat wisten we van tevoren.

 

Voor de kust van Yucatan bevindt zich de tropische storm Opalo en de gevolgen daarvan zijn duidelijk merkbaar: heel erg veel regen. Tijdens een hoosbui eten we soep en fruit en veel warm brood. Er is een groot rond zwembad en tegen enen duiken we het lauwe water in. We hebben ons voorgenomen er een lui dagje van te maken en de hangmatten onder een afdak van palmbladeren helpen daar zeker bij: beetje lezen, beetje schrijven en zo glijdt de tijd voorbij. Er zitten twee duifachtige vogeltjes onder het dak en er fladderen enorme vlinders rond. Eind van de middag zit ik een tijd te praten met Greg, een piloot van Hawaï: hij in het zwembad en ik op de rand met mijn voeten in het water. R. en ik oefenen ons Spaans-uit-een-boekje, we lezen wat en ik doe een tukje.

 

Om 7 uur gaan we aan de rand van het zwembad eten: de krekels tsjilpen, de radio speelt plinkeplonkmuziek en de Maya pork is heerlijk gekruid. Bovendien is het droog, dus alles spant samen voor een heerlijke avond. We willen naar de sound & lightshow, maar vanwege de regen gaat die niet door. Dan maar schrijven en lezen. Tegen half 10 nog even zwemmen, maar ik heb het vooral erg koud, dus al heel snel neem ik een warme douche en ga slapen.

 

 

Terug naar het begin

Dag 4: Een dagje tempelen in Chichen Itza

 

Tegen zevenen staan we op. Het weer is nog steeds regenachtig, maar we laten ons niet weerhouden. Na een ontbijt van fruit, ei en brood met honing en veel vliegen en wespen, brengt de hoteleigenaar ons in zijn VW Kever naar Chichen Itza.

 

Al vrij snel houdt het op met regenen. We lopen eerst naar het zuidelijke, puur Maya deel. Het is pas 8.45 en nog ontzettend rustig. Eigenlijk zijn er praktisch alleen hotelgenoten van ons. We beklimmen het graf van de hogepriester, een kleine piramide met -net- uitzicht over de boomkruinen. Via de ruïne van Chichanchob komen we bij de Caracol, het observatorium met de wenteltrap dat waarschijnlijk gericht was op Venus. Vervolgens naar het Nonnenklooster, dat geen nonnenklooster was, maar door de Spanjaarden daarvoor werd aangezien. Rond het gebouw zijn werkers bezig gras en onkruid te wieden. Zeker met dit groeizame weer is het waarschijnlijk een permanent gevecht tegen overwoekering. Bij mij richt het gevecht zich vandaag voornamelijk tegen de bloedzuigende insecten, die het op mijn kuiten en achillespezen voorzien hebben. We lopen terug naar de hoofdweg en belonen onszelf met een cola. Langzamerhand beginnen de eerste verkopers hun waren uit te pakken: een teken dat de reisgezelschappen er aan zitten te komen.

Tempel in Chichen Itza

Het tweede deel van Chichen Itza bestaat uit Tolteek-Maya bouwwerken. We beginnen bij de grote ballcourt: een enorme grasvlakte met aan weerszijden muren met een ring waar de bal doorheen gespeeld moest worden. De ringen zitten hoog en zijn klein, dat viel vast niet mee. De akoestiek op het veld is fantastisch: een klap in je handen is overal te horen. Onze volgende stop, net als die van de verliezende aanvoerder, is de Tzompantli. Het verschil is, dat wij de kop erbij kunnen houden, terwijl de verliezende aanvoerder zijn kop verloor. Deze werd vervolgens tentoongesteld op een schedelrek. De hele omtrek van de Tzompantli is versierd met reliëfs van doodskoppen, al met al een nogal luguber gezicht. Vervolgens gaan we naar de Castillo piramide, de grootste piramide van Chichen Itza. Het is tegen elven en de eerste groepen beginnen te komen. Aan de noordkant beklimmen we de trap van 91 treden. De klim is adembenemend en de beloning (het uitzicht) ook. Het valt hier echt goed op hoe vlak en groen Yucatan is: het lijkt wel een biljartlaken. De Castillo piramide af is ook een ervaring. De trap is supersteil en je ziet de stoerste knapen héél voorzichtig naar beneden kruipen. Aan de westkant is een ketting gespannen en met moed, beleid en trouw en één hand aan de ketting kom ik weer beneden. Je kunt ook nog de piramide in; deze piramide is gebouwd over een kleinere die je kunt bezoeken. Het is nauw, nat, benauwd en steil, dus ik laat de eer graag aan R.

 

Door naar de tempel van de krijgslieden en de plaats van de duizend pilaren. We kijken wat rond, maar hebben het eigenlijk wel een klein beetje gehad. Ondertussen krijgen we allemaal zeer lokaal -want onder de bomen vervaardigd- houtsnijwerk aangeboden. De verkopers zijn echter niet lastig, na een beleefd "No gracias" lopen ze meteen door. Onze laatste stop is de heilige cenote. Over een 300 m lange heilige weg met links en rechts verkopers van huisvlijt komen we bij een enorme ronde put in het kalksteen. Hier werden vroeger -vooral jonge- meisjes geofferd. Op een steen zit een vervellende leguaan zich op te warmen. We drinken een blikje fris en lopen naar de hoofdingang. Daar is een kleine tentoonstelling met onder andere vondsten uit de cenote en foto's van voor de restauratie van de diverse gebouwen. Ook is er een winkel met zilverwerk en airconditioning en een boekenwinkel met dure ansichtkaarten. We lopen terug naar de andere ingang. Het is 12.45, we hebben vier uur doorgebracht in Chichen Itza en het was indrukwekkend. Vooral de ballcourt vond ik prachtig.

 

Langs de grote weg lopen we terug naar het hotel waar we lunchen met veel drinken en rundvlees met rijst en aardappeltaart. Daarna vullen we de middag met beetje dobberen, beetje hangmatten en uiteindelijk vluchten voor de bijtgrage insecten. Dan maar onder de ventilator schrijven. De piramide en mijn gekwetste knieband blijken toch niet geheel compatibel te zijn, dus een beetje rustig aan is het devies. Tijdens het avondeten zitten we naast een groep Belgen die geheel afhankelijk is van hun reisleider. We eten soep, vis en custardvla. Ik ga "even" in een hangmat liggen en val prompt in slaap. Om 21.30 verhuis ik toch maar naar de hotelkamer, pak mijn spullen een beetje in en ga slapen.

 

 

Terug naar het begin

Dag 5: Een lift naar Merida

 

's Morgens om 7 uur op, douchen, pakken en deze keer binnen ontbijten vanwege de vliegen. Na het afrekenen zitten we om even half 9 bij de grote weg die langs het hotel loopt op de bus te wachten. Om 9 uur is er nog steeds geen bus geweest, maar wel een (licht) regenbuitje. Er vertrekt een huurauto bij het hotel, die stopt en vraagt waar we heen gaan. Merida. Zij ook, dus laden we onze spullen achterin en in een grote Nissan met airco zoeven we in minder dan 2 uur naar Merida. De berijder en zijn vriendin komen uit Israël en zijn al in Guatemala geweest. We kletsen wat, ik vertel dat ik werk aan tropische ziekten en hij vraagt of ik wel eens van "leishmaniasis" gehoord heb. Jazeker! Blijken we in de auto te zitten met een ex-leishmaniasis patiënt, die in 1987 de ziekte heeft opgelopen als soldaat in Libanon en het er ternauwernood levend heeft afgebracht. Al pratend bereiken we Merida. Zij gaan ook naar hotel Dolores Alba (inderdaad, van de broer van de hoteleigenaar in Chichen Itza), dus al met al krijgen we een lift van deur tot deur.

 

We dumpen onze bagage, leggen de heuptasjes in de kluis en lopen richting Plaza Mayor. Merida is heel handig ingedeeld: noord-zuid lopen de calles met de even nummers en oost-west de calles met de oneven nummers. Ons hotel ligt bijvoorbeeld Calle 63 x 54 y 52 (aan Calle 63, tussen calles 54 en 52). Door dit systeem weet je eigenlijk altijd waar je bent. De Plaza Mayor is groot met veel bomen en bankjes. We slenteren het plein rond en kijken naar de grote koloniale gebouwen die er omheen staan. In een sapcafé drinken we een superbokaal verse jus.

 

Vervolgens gaan we naar de markt, een overdekte bazaar met boven de toeristische zooi ("Wanna buy hammock?" - Hangmatten zijn dé specialiteit van Merida) en beneden de dagelijkse, echte markt met alles variërend van schuursponsjes tot sieraden. Kleurrijk, druk en veel geluid. We komen er weer uit bij het hoofdpostkantoor. Het grote probleem in Mexico is de verkrijgbaarheid van ansichtkaarten, maar aan de overkant van het postkantoor zit een kantoorboekhandel met kaarten. We slaan eerst 20 kaarten in en vervolgens een hand postzegels.

 

Volgende stop is lunch in Restaurant Express aan het Parque Hidalgo, hét uitgaansplein van Merida. "Een mix van vaste klanten en toeristen" staat er in de Lonely Planet Guide en dat klopt aardig. Naast onze Franse taxigenoten uit Chichen Itza komen we ook Greg en Anna uit Hawaï weer tegen. De ober is over de 70, het eten is goed en de prijs ook. Na het eten lopen we nog wat rond en gaan dan terug naar het hotel voor zwemmen, kaarten schrijven en wassen.

 

We horen van de Fransen dat het mogelijk is voor N$31 een complete toer langs alle Puuc monumenten te boeken, dus om 5 uur vertrekken we naar het busstation. Het is nog een hele tippel: goed dat we vanochtend een lift kregen! Onderweg komen we Greg en Anna tegen die ook al liepen te dubben of ze het op de gemakkelijke manier zouden doen. Gezamenlijk boeken we vier plaatsen en dan gaan R. en ik door naar een markt van handwerkslieden, het postkantoor en de Plaza Mayor. Onder het genot van een ijskoud blikje sinas kijken we naar alle slenterende Meridianen (of hoe noem je ze).

 

We eten aan het Parque Hidalgo bij Tiano's, een restaurant dat rijkelijk is versierd met serpentines en bovendien speelt er een marimbaband (2 xylofoons en een drumstel doen plinkeplonk). Ik eet kalkoen op zijn Maya's: gekruid maar niet heet en in bananenblad gestoofd. Na het eten gaan we terug naar het hotel en kopen onderweg een fles agua purificada. In het hotel aangekomen maken we de was af, douchen en bereiden de dag van morgen voor. Om even 10 uur ga ik slapen.

 

 

Terug naar het begin

Dag 6: Codz Poop en andere bezienswaardigheden in Uxmal

 

De wekker staat op half 7 maar dan zijn we al ruim wakker. Stipt om 7 uur ontbijten we en lopen vervolgens in 20 minuten naar het busstation. De bus voor de Puuc toer is geweldig: verstelbare stoelen, heel veel beenruimte, een w.c. en een airco. We vertrekken weer stipt op tijd en rijden over een goede asfaltweg Richting Uxmal. Onderweg komen we slechts een paar kleine dorpjes tegen, maar ze hebben wel allemaal verkeersdrempels. Wat opvalt zijn de enorme hoeveelheden vlinders in alle kleuren van de regenboog die langs de weg fladderen; er lijken hier meer vlinders dan mensen te zijn. De tocht naar Uxmal duurt zo'n 30 minuten, die ik al kletsend met Greg doorbreng. Uxmal is duidelijk zichtbaar ("ruins ahead!"). We zetten een aantal buspassagiers af die alleen Uxmal willen bezoeken en rijden vervolgens door naar de verste site van de in totaal vijf die we vandaag zullen bezoeken.

 

 

Stop 1, Labna, 30 minuten

Door de jungle-zonder-struikgewas komen we bij een open vlakte waar een prachtig paleis staat. Over de sacbé (heilige weg) die een verhoging door het grasveld vormt komen we bij de poort die het hoogtepunt van Labna zou moeten vormen. Voor mij is het paleis echter het hoogtepunt: prachtig gelegen met het frisgroene grasveld ervoor, de lichte sacbé er naartoe en verder geen mens te bekennen.

 

 

Stop 2, Xlapak, 30 minuten

Tsja, wat zal ik er van zeggen. Een paleis, voornamelijk ruïne, niet veel bijzonders. In 15 minuten zijn we er uitgekeken, waarna we bij de ingang lekker een cola drinken. Het is de eerste echt zonnige dag van de vakantie en nu al ontstellend warm en benauwd door al het verdampende regenwater. Zweten, zweten, zweten: blijven drinken is het devies.

 

 

Stop 3, Sayil, 30 minuten

Onder de bomen met links en rechts ruïnes lopen we naar het paleis van Sayil, beroemd omdat het met zijn façade met pilaren zo lijkt op de oude Kretenzische paleizen. Vervolgens brengt een warme wandeling van 400 m door het bos ons bij El Mirador, een tempelruïne op een heuvel die nogal tegenvalt. We lopen weer terug naar het paleis; R. klimt, ik kijk en luister naar rare wit-rode vogeltjes die in een boom zitten te keffen.

 

 

Stop 4, Kabah, 30 minuten

Al een week verheug ik mij op Kots-Poep (Codz Poop, het paleis van de maskers), daar hoef je geen 4 voor te zijn om dat leuk te vinden. Het is even klimmen, maar daar is-ie dan. Helemaal bedekt met maskers van de regengod Chac, zelfs de trap is een Chac masker met een opgerolde neus. Je kunt ook om Codz Poop heenlopen, beetje afdalen en langs het paleis terug naar de ingang. Aan de overkant van de weg ligt een grote piramide, helemaal in puin.

 

 

Stop 5, Uxmal, 2 uur

Tempel van de Magiër in UxmalOp het heetst van de dag -en het is heet!- komen we in Uxmal aan. Eerst maar wat eten en drinken: een gigantische kipsandwich met knaloranje Fanta. Vervolgens gaan we de zon in. Gelukkig zijn er veel grotere vlaktes met wat wind. We lopen eerst om de Piramide van de Magiër heen naar de Nunnery: mooie symmetrische gebouwen rond een groene vlakte. Via de zuiduitgang komen we bij de ballcourt: veel kleiner dan in Chichen Itza en ook minder gerestaureerd. Voor ons torent het plateau met het Paleis van de Gouverneur op. Een tocht onder de bomen gevolgd door een trap brengt ons op het plateau. We bekijken eerst het Schildpaddenhuis en dan het Paleis van de Gouverneur. Een indrukwekkende façade met een enorme trap staat te blinken in het zonlicht. Op eerbiedige afstand, want onder de bomen, lopen we er omheen. R. beklimt nog de Grote Piramide, maar ik stel mij tevreden met het kijken naar de leguanen die tegen de verhoging naar het paleis zitten te zonnen. Tot slot beklimt R. nog de Piramide van de Magiër met mij camera om zijn nek. Mijn knie en ik stellen ons tevreden met een colaatje in het airconditioned restaurant. Tot slot nog een plas in het gigantische toiletgebouw (zeker 40 w.c.'s en dat is dan alleen nog maar de dames) en dan gaan we terug naar Merida.

 

 

Het was een warme tocht, maar zeker de moeite waard. Het boeken van de toer was heel wijs: de andere sites zijn met het openbaar vervoer anders nauwelijks te bereiken en zeker de verste site, Labna, vond ik heel indrukwekkend. Doordat we compleet buiten het toeristenseizoen reizen is het overal gelukkig heel erg rustig; doordat we aan het eind van het regenseizoen zijn is het overal heel erg groen. Gezamenlijk is dit een ideale combinatie.

 

Op de terugweg zit Greg als een gek adressen van hotels in Belize over te schrijven: door alle regen lijkt Palenque niet haalbaar. In het busstation kopen we twee kaartjes voor de eersteklas bus naar Chetumal van overmorgenochtend 7.30 uur. We zitten nu echt zonder geld, daarom gaan we eerst een cheque wisselen op de Plaza Mayor om de avond door te kunnen komen. Snel gewisseld, een redelijke koers (1 US$ = 6.30 N$) en geen commissie. Dan lopen we terug naar het hotel. In een supermarkt pikken we melk en yoghurt op en daarna is het zwemmen geblazen. Als de muggen beginnen te steken is het tijd om naar binnen te gaan.

 

Tegen zevenen vertrekken we naar het Parque Hidalgo. Deze keer strijken we neer bij de buren van Tiano's. Aan het tafeltje naast ons zit een gigantische Mexicaan met een vriendje twee Duitse toeristen in te pakken onder het verslinden van heel veel bier. Eén van de Duitsers koopt ook nog een hangmat van een straatventer, wat ons op een hele show komt te staan. Als de rekening voor al het bier komt zijn er natuurlijk problemen over wie wat en hoeveel betaalt. Ondertussen eten wij onder het "genot" van de marimbaband van Tiano's. Door al het gedoe over de rekening van de Duitsers duurt het wel een half uur voor R.'s koffie komt. Na het betalen gaan we terug naar het hotel, douchen, wasje afmaken en slapen.

 

 

Terug naar het begin

Dag 7: Verder kijken in Merida

 

Op tijd op, ontbijten en dan lopen we richting Plaza Mayor. De bank gaat pas om 9 uur open, daarom gaan we eerst in de kathedraal rondkijken. Een grote, kale kerk met aan de muur boven het altaar een gigantisch Christusbeeld en verder nog een beeld van Onze Lieve Heer met de Blaren, een zwarte Christus. Om 9 uur zijn we bij de bank en wisselen snel en met airco 150 dollars om. We krijgen een prima koers (1 US$ = 6.4 N$) en lopen dan richting het Antropologisch Museum. Onderweg kopen we nog een paar kaarten voor onze plakboeken en bedelen wat folders bij de Tourist Information. In de buurt van het museum zou een vertegenwoordiging van de Belizan Tourist Board moeten zitten, maar het opgegeven adres is onvindbaar. Dan maar naar het museum, dat in een prachtig Spaans koloniaal huis gevestigd is.

 

Het museum bevat heel veel Maya voorwerpen met veel uitleg -meestal in het Spaans-, foto's en vondsten uit de heilige cenote in Chichen Itza. Scheel zijn en/of een plat voorhoofd hebben gold als schoonheidsteken bij de Maya's. Om dit te bewerkstelligen werden kleine kinderen voorzien van een plank op de kop of andere constructies.

 

Na een klein uurtje staan we weer buiten en steken de grote boulevard Paseo Montejo over voor vers geperst sinaasappelsap, gevolgd door een bananenmilkshake. Ik weet de ober nog aan zijn verstand te peuteren dat ik graag wat ijsblokjes wil voor mijn gekneusde vingers. De uitleg dat dat gekomen is met "futbol" zorgt voor algemene hilariteit.

 

Na het drinkgelag lopen we terug naar het hotel. Onderweg kopen we fris, yoghurt en brood voor de lunch. De rest van de middag brengen we luierend aan de rand van het zwembad door: klein beetje zwemmen, een flink beetje slapen en voor de rest luieren. Voor we gaan eten kopen we eten en drinken voor de busreis van morgen. Als het even meezit willen we proberen Belize City te halen.

 

We eten weer bij Tiano's, compleet met de verplichte marimbaband. Het repertoire begint toch wel erg beperkt te klinken na drie aaneengesloten avonden. Halverwege het eten valt er opeens een kort doch hevig buitje. We verplaatsen ons tafeltje naar een plaats onder een boomkruin en zitten daar het buitje uit. Om een uur of 9 gaan we terug naar het hotel, pakken de spullen in en gaan slapen.

 

 

Terug naar het begin

Dag 8: Busritten met entertainment naar Belize City

 

Zes uur opstaan. Thuis ben ik nooit zo vroeg, maar hier is dat nauwelijks een probleem. Douchen, pakken en dan gaan we lopend op weg naar het busstation. In de buurt van het postkantoor zit een goede bakkerij, waar we wat broodjes kopen. Het is zaterdagochtend 7 uur, maar het is op straat al een drukte van belang. Buiten het echte centrum wordt het wel iets rustiger. Na een half uur lopen komen we zwetend aan bij het eersteklas busstation. We kunnen net als op een vliegveld onze bagage afgeven en wachten dan op de bus naar Chetumal.

 

We hebben een hele chique bus met houten betimmering, een w.c. en een video. De tocht duurt 6 uur en door alle gordijntjes is er maar weinig van de tocht te zien. Dan maar video kijken. Eerst krijgen we een echte jaren '70 film (strakke pakken met wijde broekspijpen) over overspelige echtparen. Alles in het nette overigens en op het eind komen ze toch weer bij elkaar. Als tweede film krijgen we een spannende film over een bijna ontploffende kerncentrale en de diefstal van 2 kg plutonium. Keurig om half 2 zijn we bij het busstation van een regenachtig Chetumal.

 

Om 2 uur gaat er een Batty's Bus naar Belize City, mooier kan het niet. Met een praktisch volle bus gaat het richting 2 Mexicaanse grensovergangen en 1 Belizaanse grensovergang. Bij de laatste geeft R. onze twee overgebleven bananen af, omdat je geen fruit mag importeren. De Belizaanse stempel komt keurig linksboven op de eerste stempelpagina van mijn paspoort. Dit in tegenstelling tot de Mexicaanse stempels: één op de verlengingspagina en één ergens halverwege, beiden voor binnenkomst, de laatste abusievelijk. We wisselen onze Mexicaanse pesos tegen een geweldige koers (1 B$ = 3,2 N$ = geen verlies) in bij de straat­handelaars, die op je afstormen zodra je de grens gepasseerd bent, en dan gaat het richting Belize City. We krijgen chips (met chili-limoensmaak: bah!) en appelsap en de videofilm "Speed" voorgeschoteld. Geen kwaad woord over Batty's bus. De film gaat over een gekaapte autobus (raar onderwerp voor een video in een autobus) en is enorm spannend, dus de tijd vliegt voorbij.

 

Om half 6 zijn we in Belize City. De sfeer is echt compleet anders dan in Mexico. Overal grote swingende negers, oude auto's, verwaarloosde huizen op houten palen: echt Caraibisch. We rijden samen met P., een jurist uit Amsterdam, met de taxi naar het Isabel Guest House in het centrum. Een mevrouw die te bang is om de deur open te doen vertelt ons dat er nog maar één kamer is, maar dat hotel El Centro even verderop waarschijnlijk nog wel kamers heeft. We hijsen de rugzakken weer op en gaan op pad. Inderdaad zijn er nog kamers, maar ze zijn zo duur dat we besluiten met zijn drieën één kamer te delen.

 

Van al het nietsdoen tijdens de reis word je nog behoorlijk moe, daarom gaan we vroeg eten en vroeg slapen. We eten een paar huizen verderop bij Marcy's. Van een andere gast krijgen we een servetje met daarop onze namen en welkom in Belize en een tekeningetje van een eilandje met een palmboom en een ondergaande zon. De mensen zijn hier echt heel vriendelijk: iedereen zegt je gedag of wil zomaar en kletspraatje maken. Het eten is heerlijk (fishballs met rijst) en het drinken welkom. Na het eten gaan we terug naar het hotel, douchen ons en kijken op de kabel-t.v. naar een deel van één van de Police Academy films. Als het echt te flauw wordt gaan we even na negenen slapen.

 

 

Terug naar het begin

Dag 9: De speedboat naar Caye Caulker

 

Vroeg op, douchen en dan gaan we op pad. We proberen een plaats te vinden om te ontbijten, maar op zondagmorgen om 7.30 slaapt Belize City nog. Dan maar zo snel mogelijk naar Caye Caulker en daar ontbijten. We worden een speed­boat opgepraat die om 8.30-9 uur zal vertrekken. We zitten lekker, eten een halve muffin en wat chocoladekoekjes. We weten dat er om 9 uur een andere boot vertrekt en besluiten om er om 8.45 werk van te gaan maken. In de andere boot zitten vier mensen, maar volgens de eigenaar van onze boot vertrekt die boot niet voordat er zo'n 20 mensen inzitten; hij wacht in ieder geval tot zijn boot vol is. We besluiten te verkassen: 4+3 maakt al 7.

Bij de haven van Belize City

Keurig om 9.10 vertrekken we met maar 7 passagiers. Eerst varen we onder de swing bridge door (koppen inhouden, maximale hoogte ruim onder de meter) en dan met een noodgang de zee op. De boot maakt zo af en toe rake klappen op het water, maar de bestuurder lijkt te weten wat hij doet. Het gaat zo hard dat het eerder lijkt alsof je in een auto met kapotte vering zit dan in een speedboat; geen kans om zeeziek te worden. We snellen langs de verschillende Cayes tot we in de verte Caye Caulker op zien doemen. We ronden de zuidpunt van het eiland, de bestuurder geeft nog wat extra gas en we racen langs de hotels naar de aanlegplaats. In totaal hebben we zo'n 45 minuten gedaan over 33 kilometer.

 

De boot wordt uitgeladen, we betalen de bestuurder en gaan op weg naar het Tropical Paradise Hotel. We lopen over de "hoofdweg": een zandpad zonder verkeer maar wel met op iedere hoek "Stop" en "Go slow" borden. Hier wil niemand snel gaan. Het hele dorp heeft een hoog Bounty-gehalte: palmbomen, huizen op palen. Het hotel blijkt naast de begraafplaats te liggen. Een paar witte kruisen, er lijken hier niet veel mensen dood te gaan. Wij kunnen een tweepersoons cabaña krijgen en P. later een eenpersoons kamer. De cabaña staat op palen, heeft twee bedden, een ventilator en een badkamer en dat is alles wat je hier nodig hebt.

 

Bij Marin's eten we ham, eieren en Amerikaanse pancakes met bananensap en malariapillen. Vervolgens trekken we onze zwemspullen aan en gaan op weg naar het strand aan het andere eind van het eiland, toch al snel 10 minuten lopen. Vroeger was het eiland groter, maar een tropische storm heeft een gat geslagen dat "the cut" of "the split" wordt genoemd. Hier bevindt zich het enig bruikbare strand. We zwemmen, kijken uitgebreid naar de vissende pelikanen en naar uit een mangroveboom duikende jongens. We drinken cola en eten een kreeftburger. Ondanks dat ik de hele tijd in de schaduw blijf slaat de verbranding toch toe, dus shirtje aan. De dorpsgek probeert nog een sigaretje van R. te bietsen, gelooft niet dat hij niet rookt en wil zijn spullen gaan doorzoeken. Een dorpsgenoot grijpt in, geeft hem een sigaret en stuurt hem weg. Op een hekje blijft hij nog een tijdje na zitten te mopperen.

 

Eind van de middag slenteren ("go slow") we terug naar ons hotel, douchen en dan werk ik mijn dagboek bij. 's Avonds gaan we naar Marin's voor pina colada en kreeft. Om een uur op 9 slapen.

 

 

Terug naar het begin

Dag 10: Van roggen en verpleegstershaaien

 

Om half 9 ontbijten met cornflakes en ananassap. Ondertussen luisteren we naar Radio Belize, het nieuws: (1) het is International Lion's Club week; (2) het is de week van de lichamelijke opvoeding; (3) agent Ramirez is voor een tweeweekse stage naar Panama; (4) het weer: vasteland 30°C, eilanden 30°C; (5) en tot slot de horoscopen voor vandaag.... Serieus.

 

Omdat we nog wat kaarten moeten versturen slenteren we eerst naar een kaartenwinkel en vervolgens naar het postkantoor-annex-supermarkt: een donker hol met wat blikjes en flesjes en een paar stukken vacuüm verpakte kaas, maar ze hebben postzegels (hele mooie) en flessewater en wisselgeld van BZ$100 en dat is alles wat we nodig hebben. Verder breng ik de ochtend door met een brief schrijven, cola drinken en kletsen met Greg en Anna die zijn aangekomen vanuit Tikal.

 

Tegen enen besluiten we mee te gaan met een snorkeltocht. Een zeer spraakzame eilander racet ons in vijf minuten naar het rif. De eerste stop is in vrij ondiep water: aardig koraal, leuke visjes, maar het hoogtepunt komt toch tegen het einde als onze gids druk gebaart richting een andere boot die vlakbij ligt: "Sharks and stingrays!" Ik flipper er toch maar even heen en inderdaad, minder dan een meter onder me flapperen een paar grijze stekelroggen. Opeens zie ik vanuit mijn ooghoeken een bruine schim langskomen: een 1½ meter lange, bruine verpleegstershaai komt lui langszwemmen. Er is je verteld dat ze niet gevaarlijk zijn, maar je hoopt toch dat die haaien dat zelf ook weten. Het blijft indrukwekkend en ook een beetje griezelig. De tweede stop is iets dieper water: je kunt nu echt boven het koraal drijven. We schieten R's onderwaterrolletje vol al is het lastig richten met eerst een duikmasker en dan een heel klein zoekertje. De derde stop is in water waar je niet kunt staan boven een enorm blok koraal. Ik heb mijn buik, letterlijk, vol van het zoute water en blijf aan boord, beetje kletsen met de bootbestuurder.

 

Het is al over vieren als we terugvaren naar Caye Caulker. Eerst spoel ik al het zoute water af en dan gaan we een stukje wandelen op zoek naar een zonsondergang. Via Backstreet, waar de eilanders wonen, belanden we bij de luid brommende energiecentrale van het eiland en bij de commerciële pier. De lucht is mooi rood gekleurd, maar de zon in de zee zien zakken zit er dankzij wat wolken niet in. Terug lopen we via een heuse supermarkt, waar P. water, shampoo en marshmellows koopt. We hebben vandaag de lunch overgeslagen en zijn zo langzamerhand behoorlijk hongerig, maar of marshmellows daar nou tegen helpen? We zitten dus al snel in het restaurant van het hotel voor kreeftesoep gevolgd door garnalen met friet. Verder veel kletsen, onder andere met Greg. Om kwart voor negen ga ik terug naar onze kamer, lees wat en ga om 9.30 slapen.

 

 

Terug naar het begin

Dag 11: Bezoek van hurricane Roxanne

 

Kwart over 8 ontbijten met ananassap en bosbessenpannenkoeken. Omdat het vrij hard waait besluiten we de snorkeltocht tot morgen uit te stellen. Dan maar lezen na eerst de kaarten naar het postkantoor te hebben gebracht: volgende lichting vrijdag aanstaande. Rond half 11 begint het te betrekken: het regenbuitje van 11 uur komt eraan. Het lijkt er alleen op dat het deze keer iets serieuzer wordt. Ik hoor van één van de mannen van het hotel dat er een tropische orkaan, Roxanne, langstrekt die waarschijnlijk vanavond bij Cozumel, 300 km ten noorden van hier, aan land gaat komen. Het is een flinke dame met windsnelheden tot 110 mijl/uur en wij zitten in de uitlopers. Het is toch een stevig hurricane season geweest dit jaar: waren het er vorig jaar nog in totaal nog 11, nu zitten ze al op 17. Ik lees wat en dan gaan we T-shirtjes kopen. Na veel vergelijk koop ik een duikshirtje en R. een vissenshirt. R. is toch al totaal over de rooie wat betreft vis: eet opeens kreeft en kreeftensoep en fish and chips, nou ja!

 

Teruggekomen gaan we weer lezen, dan eten en daarna hartenjagen. Het blijft regenen en waaien. Om 15.30 besluiten we te gaan zwemmen, maar zowel P. als R. zijn er zo snel weer uit dat ik besluit maar helemaal niet te gaan. De tijd tot het avondeten vul ik met beetje lezen, beetje schrijven. Het avondeten bestaat uit pina colada, conch soup (een groot weekdier dat in plakjes gesneden wordt), pina colada, fried snapper (een vis met tandjes) en voor de heren chocoladecake toe. Na het eten ga ik nog wat lezen en dan slapen, terwijl de regen nog steeds met bakken naar beneden komt.

 

 

Terug naar het begin

Dag 12: Met hele kleine vliegtuigjes naar Flores, Guatemala

 

's Nachts word ik een paar keer wakker van de wind en de regen; 's morgens valt er nog steeds ononderbroken regen. De wind is wat gedraaid, maar de zee is nog steeds erg onrustig. Roxanne ligt 75 mijl ZO van Merida, windsnelheid 85 mijl/uur, de grens tussen Belize en Mexico is dicht en er is een waarschuwing voor lichte boten om de zee te mijden. We zien het totaal niet zitten om nog een dag naar de regen te gaan zitten staren, dus we denken serieus na over vertrekken. Aangezien de bootjes vandaag niet varen en we geen idee hebben hoe met name het Guatemalteekse deel van de weg naar Flores zich houdt onder al die regen, lijkt vliegen het enige alternatief. Het is en blijft alleen onduidelijk of er gevlogen wordt van Belize City naar Flores. We besluiten in ieder geval van Caye Caulker naar Belize City te vliegen, dan zien we daar wel weer verder.

 

Om 12 uur vertrekken we vanaf het hotel en lopen in een klein kwartier naar de airstrip: een strook zand dwars over de zuidkant van het eiland met bij het begin een bord dat het verboden is voertuigen op de landingsbaan te parkeren. We checken in en wachten in de vertrekkamer annex radiokamer.

 

Onze CessnaTegen enen worden onze rugzakken in een kleine Cessna van Island Air geladen en vraagt een Oostaziatisch uitziende piloot of we meegaan. We zijn de enige drie passagiers in een 1-motorig, 6-persoons propellervliegtuigje. Ik zit schuin achter de piloot en kan alles goed zien. Dit is echt vliegen: op een hoogte van 200-250 m vliegen we over de blauwe zee en groene moerassige eilanden. Na een kwartiertje zijn we bij de International Airport van Belize: een grote naam voor een -geasfalteerde, dat wel- landingsstrip en één gebouw. Het landen is prachtig: je ziet door de voorruit de landingsbaan steeds dichterbij komen tot de zoemer gaat en je geland bent.

 

We lopen door de ingang voor de lokale vluchten, die uitkomt bij de balie van Tropic Air, de maatschappij die op Flores vliegt. Mooier kan niet. Was het op Caye Caulker nog onduidelijk of de vlucht wel doorging, nu kunnen we zonder mankeren drie tickets voor de vlucht van half drie kopen. We gaan door de veiligheidscontrole, wat nog een hele toer is omdat P. steeds "afgaat". Het blijkt het gevolg van de metalen haakjes aan zijn bergschoenen. We kijken wat rond in de taxfree shops in de vertrekhal. P. koopt een T-shirt, een boek, M&M's en hele chemische snoepjes.

 

Tegen half drie gaan we aan boord van een iets groter toestel met zelfs een piloot èn een co-piloot. Ik zit weer eerste rij. We vliegen dit keer op een hoogte van 4700 voet (1400 meter) en hebben zelfs een regenradar, waarop de zware en minder zware buien te zien zijn. Onder ons is het groen met bruine rivieren en wegen en in Belize soms wat landbouw. Na 45 minuten zien we de airstrip, maken een rondje boven Lago Peten Itza, waarbij we heel mooi om het eiland Flores heencirkelen, en zetten de landing in.

 

De douane bestaat uit een ongeïnteresseerde en ongeuniformeerde jongeman. In de aankomsthal worden we bestormd door minibuschauffeurs die ons allemaal naar ons, en bij voorkeur het door hen voorgestelde, hotel willen brengen. We wisselen eerst geld voor een ons inziens hele acceptabele koers (1 US$ = 5.85 Quetzal) en gaan dan met de minst pushy chauffeur mee. Het eerste stuk is de weg nog redelijk, maar al snel is het hotsen geblazen over onverharde wegen met stenen en kuilen. We rijden over de dam die Flores met het vasteland verbindt en na een sluiptocht door wat steegjes komen we bij hotel Peten, ons aangeraden door Greg. Het hoost hier zo nodig nog harder dan in Belize dus we snellen naar binnen.

 

Gelukkig hebben ze nog precies twee kamers. Onze kamer heeft uitzicht over het meer, maar dat is met dit weer ook alleen maar een grijze, druipende, droefgeestige bedoening. We proberen een planning te maken en gaan dan om een uur of 6 op zoek naar El Bistro de Flores, die onvindbaar blijkt. Dan maar bij La Mesa de Maya (de Mayatafel) naar binnen. We eten gebakken kip met lekkere rijst en nemen een cola voor de malariapil. Om even over achten zijn we terug in het hotel. Ik schrijf en lees want en ga dan om 10 uur met regen slapen.

 

 

Terug naar het begin

Dag 13: Nog meer regen en boerenbridge

 

En word om 6.20 met regen wakker. Geen Tikal vandaag. Het lijkt wel iets minder grauw dan gisteren. Eerst maar eens ontbijten. Vervolgens regelen we de vlucht van overmorgen naar Guatemala City en lopen dan -nog steeds met regen, maar niet zulke dikke druppels als gisteren- het eiland rond. Flores is een oude Mayavesting in het Peten Itza meer. Het midden van het eiland is hoger en daar staat tegenwoordig een grote kerk: katholiek, maar toch vrij kaal van binnen. We slenteren terug richting hotel, drinken onderweg wat en gaan dan, in afwachting van beter weer, boerenbridge spelen. De voornaamste taak voor vandaag is P. verslaan (wat uiteindelijk ook lukt). Het wordt steeds lichter en na elven houdt het zowaar -meestentijds- op met regenen.

 

Tussen de middag eten we lekkere soep en matige spaghetti bij El Jacal. Op de terugweg naar het hotel kopen we een kaart van Flores, een sticker met de vlag van Guatemala en, voor mijn nichtje, een stoffen papegaai op een stokje. Voor P. kopen we een setje worry dolls als hulp bij de zware reis naar Palenque. 's Middags spelen we nog meer boerenbridge. Het weer blijft zich maar verbeteren. Tegen vieren komt er een grote reisgroep Nederlanders en Belgen van Baobab binnen. Op het balkon staand luisteren R. en ik de groepsbriefing over Tikal af. Vervolgens boeken we met z'n drieën transport naar Tikal voor morgenochtend 4 (!) uur. We slaan water, koekjes en colakauwgum in, spelen alweer een potje boerenbridge en gaan tegen half 7 in restaurant El Jacal eten. Ik neem heerlijke kip met honing en een groot glas versgeperst sinaasappelsap. Om 8 uur gaan we terug, maken alles in orde voor morgenochtend vroeg en dan ga ik slapen.

 

 

Terug naar het begin

Dag 14: Zonsopgang in Tikal

 

Vanaf 3 uur komt het hotel tot leven: een grote groep Nederlanders die ongemerkt vertrekt, dat kan natuurlijk niet. Om 3.30 gaat ook onze wekker af, douchen, aankleden en naar beneden. Voor de doorgewinterde junks is er koffie met broodjes. Om 4.10 komt de minibus. We rijden naar reisbureau San Juan in Santa Elena, het vasteland bij Flores, waar er wat mensen uit moeten en er anderen bij mogen, erg onduidelijk allemaal. Dan scheuren we naar Tikal, waar we om 5.20 aankomen.

 

Het begint al ietsje licht te worden als we op pad gaan. Het is behoorlijk nevelig en we lopen over glibberige paden door de jungle richting Tempel IV, dé zonsopkomsttempel bij uitstek. Het wordt steeds lichter en als we op de Grand Plaza aankomen besluiten R. en P. dat je beter de zon op kunt zien komen terwijl je met 4 mensen op Tempel II zit dan met 80 kwetterende toeristen op Tempel IV. Ik blijf beneden en geniet van de geheimzinnige sfeer op de Grand Plaza. Het plein met groen gras en stèles is omgeven door torenhoge gebouwen die ook nog eens heel steil zijn. Dit alles dan heiig en met de geluiden van de ontwakende jungle maakt het heel speciaal.

 

Via Tempel V en de zuidelijke acropolis lopen we naar de Plaza van de Zeven Tempels. De "weg" bestaat uit paden door de jungle die op dit tijdstip nog bezaaid zijn met spinnewebben. Zo af en toe rijst er dan opeens een torenhoge ruïne, die helemaal overwoekerd is, op uit de jungle. We klauteren over een muur en belanden op de Plaza van de Zeven Tempels. Op het plein zit een tepezquintel of agouti. Op de trap van één van de tempels lezen we een stukje over dit plein, drinken wat water en eten een paar (zachte) mariakaakjes. Er is verder niemand in zicht en de enige geluiden zijn die van de jungle en van een paar kleine toekans.

 

We lopen door naar het volgende plein, El Mundo Perdido, De Verloren Wereld. Het is een uitgebreid complex met twee piramides, waaronder één hele flinke, en verder een aantal zwartbemoste/-algde tempelcomplexen. Hier zien we een paar authentieke kalkoenen. Door de jungle lopen we via Tempel III naar het Vleermuispaleis. Hoog boven ons in de bomen zien we onze eerste apen, die met luid geraas van boom tot boom gaan.

El Mundo Perdido 's morgens vroeg

We lopen door naar Tempel IV, de hoogste tempel van Tikal. Vanaf deze tempel heb je een fantastisch uitzicht over de jungle en de andere tempels. Het enige probleem is dat de beklimming via ladders, lianen en boomwortels gaat. Niet bepaald ideaal voor iemand met een gekwetste knie èn een gekwetste hand. Dus terwijl P. en R. zich omhoog hijsen ga ik beneden op een steen zitten. Ik verjaag de vliegen, bestudeer de vlinders met vleugels zo groot als je handpalm en kijk hoe een ondernemende knaap zijn frisdranknering opstart aan de voet van de tempel. Niet slecht gekozen zo'n plaats, temeer daar het water al van je afgutst als je stil in de schaduw zit. Als de heren weer terug op de begane grond zijn, zijn we dan ook zijn eerste klanten.

 

We gaan er vandaag echt helemaal voor, dus lopen we door naar de noordelijke complexen. Het is een wandeling van ongeveer een kilometer over een glibberpad (veel algen zo aan het eind van de regentijd) met heel wat hele grote, witte rupsen. De tempels zijn mooi, maar we worden echt opgevreten door de muggen en andere bloedzoekers, dus na een paar snelle foto's en een insmeersessie met anti-mug gaan we weer verder.

 

De volgende stop is complex Q dat voor driekwart gerestaureerd is. Hier is mooi de opbouw van een typisch tweeling-tempelcomplex te zien. Oost en west staan piramides met voor de oostelijke piramide stèles. Bij dit complex is de oostelijke piramide gerestaureerd, terwijl ze de westelijke in zijn oorspronkelijke, geruïneerde, overwoekerde staat gelaten hebben, zodat je het verschil goed kunt zien. Noord en zuid georiënteerd staan twee lage gebouwen. We lopen terug naar de Grand Plaza, die inmiddels ingenomen is door een motormaaier en groepen toeristen met rare hoedjes die in de bloedhitte racewedstrijden tegen Tempel II op houden. Ietsje andere sfeer dus...

 

Als gezegd is het inmiddels bloedheet. We besluiten dan ook terug te gaan naar het Visitor's Centre voor drinken en een vroege lunch. Onderweg kopen we ook nog blikjes bevroren perensap. Om 11 uur zitten we in de schaduw aan de spaghetti bolognese. Vervolgens gaat P. kaarten schrijven en zijn R. en ik zoet met T-shirts kijken, maquette kijken en originelen van stèles kijken, die overdekt staan opgesteld. Om half 1 lopen we naar één van de kleine restaurantjes, waar ik tot 2 uur in het gras zit te spelen met een klein grijs-wit katertje.